Kanser Belirtileri
ana sayfa bize ulaşın hakkımızda üyelik site haritası         English ENGLISH
danışma kurulu gıda güvenliği dergisi bilimsel görüş ve raporlar haberler etkinlikler & projeler şehir efsaneleri efsa videoları sıkça sorulan sorular yararlı linkler

Makaleler
Çiğ Sütün Doğrudan Halka Arzı: Sokak Sütçülüğünün Zaferi!

Çiğ Sütün Doğrudan Halka Arzı: Sokak Sütçülüğünün Zaferi!

 

Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı (GTHB), "Küçük Miktarlardaki Çiğ Sütün Doğrudan Arzına Dair Yönetmeliği" görüşe açmıştır. Taslak yönetmelik ilk bakışta kontrollü koşullar ve denetim altında üretilen çiğ sütün halka doğrudan satışını öngördüğünden kulağa hoş gelmektedir. Ancak, çok uzun yıllardır GTHB'nin denetim, süt üreticilerinin de kontrollü koşulları sağlama konusundaki yetersizliği dikkate alındığında çiğ sütün doğrudan satışının bütünüyle kontrolsüz bir eyleme dönüşeceği açıktır.

Çiğ süt, doğal nitelikleri nedeniyle insan sağlığına zarar verebilecek mikroorganizmaların kolaylıkla bulaşabileceği ve gelişebileceği hassas bir gıdadır. Çiğ sütün mikrobiyolojik kalite özelliklerinin korunması hayvan sağlığı, sağım ve sağım sonrası koşulların çok ciddi bir biçimde kontrol altında tutulması ile kısmen mümkün olabilmektedir. Ülkemizde çiğ inek sütünün ortalama mikroorganizma yükü gelişmiş ülke ortalamalarının çok üzerindedir. 14 Şubat 2000 yılında ilk kez yayımlanan Çiğ ve Isıl İşlem Görmüş Sütler tebliğinde toplam canlı bakteri sayısının izleyen 5 yıl içindeDolayısıyla, bu tebliğ taslağı kontrolsüz çiğ süt satışının serbest bırakılması anlamı taşımaktadır.

Çiğ sütün doğrudan yerel perakendeciye ve/veya tüketiciye satılmasını destekleyen görüş sahiplerinin temel argümanları i) çiğ sütün astım, ekzema ve süt alerjisi gibi hastalıklara karşı koruyucu nitelik taşıdığı, ii) işlem gören sütün besin değerinin azaldığı ve iii) küçük üreticinin büyük süt sanayi karşısında elinin güçlendiği şeklinde sıralanabilmektedir. İlk iki maddede şüphesiz kısmi haklılık payı bulunmaktadır.Süt teknolojisi uzmanları sütün gıda güvenliğinin en üst düzeyde sağlanması koşulu ile besin değerinin olabildiğince az zarar görecek şekilde işlenmesi konusunda duyarlı kamuoyu ile görüş birliği içerisindedir. Bununla birlikte; gerek çiğ sütün doğal nitelikleri ve sağım koşulları gerekse GTHB'nin tüm iyi niyetine karşın denetim konusundaki yetersizliği dikkate alındığında satışı serbest bırakılan çiğ sütün insan sağlığını tehdit etmeyeceğini düşünmek fazlasıyla iyimserlik olacaktır. Süt teknolojisinin 100 yılı aşan gelişimi incelendiğinde gıda güvenliğini sağlamak amacıyla sütün kaynatılması ile başlayan sürecin termizasyon, mikrofiltrasyon ve düşük sıcaklık/kısa süre pastörizasyon uygulamalarına kadar evrildiği görülmektedir. Tüm bu teknolojik çabalara makine ve ekipman güvenliği ve hijyenik tasarım ilkelerinin yaygınlaştırılması da eklendiğinde gıda güvenliğini sağlayarak çiğ sütün üstün besin değerinin olabildiğince yüksek düzeyde korunması için yoğun çaba gösterildiği ve bunun büyük ölçüde başarıldığı görülmektedir. İlerleyen yıllarda; öz denetim/yasal denetim, ısıya alternatif teknolojilerin süt teknolojisi özelinde yaygınlaşması/geliştirilmesi ve hayvan sağlığı konularında sağlanacak ilerlemeler ile gıda güvenliği tanımlanmış ve daha az şiddette teknolojik işlem görmüş süt elde etmek mümkün olabilecektir. Bu noktada asıl tartışılması gereken konular, ülkemiz süt üreticilerinin ve endüstrisinin teknolojisi kullanma düzeyinin halen neden düşük olduğu, süt işletmelerinin neden halen

 

Çiğ sütün halka doğrudan satışını destekleyen çevrelerce ileri sürülen üçüncü argüman olan küçük çiftçinin büyük sanayi karşısında korunması ise popülist bir yaklaşım olarak değerlendirilmektedir. Hastalıktan ari sertifikasına sahip çiftliklerin taşıması gereken nitelikler dikkate alındığında bunun bir iki süt hayvanı olan küçük üreticiler tarafından gerçekleştirilemeyecek kadar yüksek mali yükler getireceği görülmektedir. Kooperatif ve benzeri örgütler kanalı ile çiğ sütün pazarlanması durumunda da zaten küçük üretici örgütlü yapı içerisinde yer aldığından hak kaybı yaşamayacaktır. Dolayısıyla, bu tebliğin yasallaşması ile sokak sütçülüğünün de yasallaşmasının önünün açılacağı ortadadır.

 

Çiğ sütün doğrudan satışını destekleyen görüş sahipleri sıklıkla süt endüstrisinin gelişmiş olduğu ülkeleri örnek vermektedir. ABD'deki uygulamalara bakacak olursak, eyalet meclislerinin bu konuda karar alma yetkisine sahip olduğu ve 36 eyalette çiğ sütün doğrudan halka satışının yasak olduğu görülmektedir (Bkz. Çizelge 1). 11 eyalette serbest 3 eyalette ise kısmen (limitli) serbest bırakılan çiğ sütün son tüketiciye satışı belirli hijyenik ve mikrobiyolojik ölçütlerin sağlanmasını şart koşmaktadır. ABD'de çiğ süt üreten işletmelerin büyüklüğü ülkemiz ortalamasının çok üstündedir. Ayrıca, periyodik denetimler ile çiğ süt üretimi sıkı kontrol altındadır. Örneğin; çiğ sütün doğrudan satışının serbest bırakıldığı Washington eyaletinde çiğ sütün elde edildiği çiftliklerde satışın yapldığı yıldan 12 ay geriye gidildiğinde Malta humması, brusella ve tüberkuloz vakasının görülmemiş olması şartı vardır. Ayrıca, toplam mezofilik bakteri ve koliform bakteri sayılarının sırasıyla < 20000/mL ve < 10/mL olması öngörülmektedir. California eyaletinde toplam mezofilik bakteri sayısı < 15000/mL, koliform bakteri sayısı ise < 10/mL şartı aranmaktadır. Utah eyaletinde çiğ sütün patojen bakteri içermemesi şartı bulunmaktadır. Ayrıca bu eyalette her altı ayda bir süt hayvanlarının sağlık kontrollerinin yapılması şartı mevcuttur. New Mexico eyaletinde çiğ sütün A sınıfında (grade)  olması ve çiğ sütün süt işletmesinde perakende doldurulması şartı bulunmaktadır. South Carolina eyaletinde ise hayvan sağlığı kontrollerinin 3 ayda bir yapılması gerekmektedir.

 

ABD'de çiğ sütün doğrudan tüketiciye satışını serbest bırakan eyaletlerde koşulların ağırlığı dikkate alındığında çiğ süt satışının aslında çok da serbest gerçekleşen bir eylem olmadığı ve sürekli bir denetim kıskacında gerçekleştiği görülmektedir.

 

AB'de ise bu konuda yasal bir bağlayıcılık bulunmamakla birlikte çiğ süt üretimine dair hijyen kuralları Annex II Section IX toRegulation (EC) No 853/2004 of theEuropeanParliament'de açıkça belirtilmiştir. AB çiğ sütün doğrudan satışı ile ilgili bir "iyi uygulama" protokolü yayımlamamış ve konuyu ülke özel uygulamalarına havale etmiştir. AB'nin ABD'den daha farklı bir yaklaşım sergilediği ve bazı AB üyesi ülkelerin çiğ sütün doğrudan tüketicilere satışını serbest bıraktığı bilinmektedir. Örneğin; Fransa, Birleşik Krallık ve İspanya'da 24 saat erişime açık çiğ süt dolum makineleri bulunmaktadır. Bunun diğer ülkelerde de (İtalya, Slovenya, Avusturya, İsviçre, Hollanda gibi) yaygınlaşması beklenmektedir. Ancak, bu ülkelerin tamamının süt işletmeciliğinin ve endüstrisinin geliştiği ülkeler olduğu, öncelikle öz denetim ve yasal denetim kültürünün yerleştiği, çiğ sütün gıda güvenliği risklerinin en aza indirilecek şekilde üretildiği ülkeler olduğu unutulmamalıdır. Ayrıca, ülkemizde %40-50 seviyesinde olan denetlenebilen çiğ süt miktarının AB ülke ortalamasının %97 olduğu (%3'lük kısım ise çiftlik düzeyinde tüketilmektedir!!) unutulmamalıdır. Ek olarak, AB ülkelerinde çiğ sütün ısıya alternatif mikrofiltrasyon uygulamasından geçirilmesi ve böylelikle bakteri yükünün hafifletilmesi yaygın bir uygulamadır (ki bu uygulama bilgimiz dahilinde çiftlik düzeyinde ülkemizde mevcut değildir). İngiltere, Galler ve Kuzey İrlanda'da 1997 yılında 570 olan doğrudan çiğ süt pazarlayan çiftlik sayısı 2015 yılında 100'e düşmüştür. Ayrıca bu ülkelerde çiğ süt satışına yönelik kantitatif risk analizi ve değerlendirmesi yapılması zorunlu bir uygulamadır.

Çiğ sütün doğrudan tüketilmesi mevcut ortalama mikroorganizma yükü ve çeşitliliği dikkate alındığında gıda güvenliği riski taşımaktadır. Çiğ sütü ev koşullarında kaynatarak tüketmeyi teşvik etmek hem sokak sütçülüğünü yasal hale getirecek hem de sütün besin değerini çok azaltacaktır. Endüstriyel süt işleme uygulamalarının sakıncalarına dair görüşler bilimsel yöntemlerle elde edilen veriler ışığında tartışılmayıp spekülatif ve medyatik tartışma zeminlerinde ele alınmaktadır. Dolayısıyla, çiğ süt satışını besin değerinin korunması temelinde ele alan yaklaşımın ikna edici olmadığı görüşündeyiz.

 

Küçük süt üreticilerinin korunması konusunda yukarıda da değinildiği gibi örgütlü bir yapı içerisinde olan üreticiler ve büyük kapital sahibi üreticiler bu tebliğin uygulayıcıları konumunda olacaktır. Küçük ve bireysel süt üreticilerinin mevcut koşulları yerine getirmesi mümkün görülmemektedir.

 

Çiğ sütün ve süt üreten çiftliklerin denetiminden sorumlu olan GTHB 4000-5000 dolayında gıda denetmeni ile yılda ortalama 650.000-700.000 işletmeyi/son tüketim yerini denetlemekle yetkilidir. Bu iki rakam arasındaki uyumsuzluk denetimin etkin olamayacağını açıkça ortaya koymaktadır.

Sonuç olarak; çiğ sütün doğrudan halka satışının yasallaştırılmasının, ülkemiz çiğ süt üretim koşulları, hayvan hastalıkları ile mücadele ve denetim yetersizliği ile gıda güvenliği dikkate alındığında son derece sakıncalı bir karardır.

 

Çizelge 1. ABD'de eyaletler bazında çiğ sütün doğrudan satışına ilişkin düzenlemeler

 

Çiğ süt satışı

Koşullar

Yasa

Washington

Yasal

(cowshares de yasal)

Son yıl içinde Malta humması, brusella ve tüberküloz vakası görülmeyecek.

Etikette açıkça ve belirgin olarak belirtilecek

Aylık perakende satış testleri:

  • Bakteri sayısı < 20000/mL,
  • Koliform< 10/mL;
  • Somatik hücre

SB 5648

3 inek, 9 keçi ve 9 koyun altındaki çiftliklerde çiftlik düzeyinde perakende satış izni

 

Oregon

Sınırlı

3 inek, 9 keçi ve 9 koyun altındaki çiftliklerde standartlara uyma zorunluluğu yok

Bu çiftlikler çiftlik düzeyinde çiğ süt satabilir

Etikette belirgin bir ifade yer almalıdır ve satış yerinde ayrı pazarlanmalıdır.

HB 2222

Doğrudan tüketiciye perakende satış izni

 

California

Yasal

Etikette açıkça belirtilmelidir

  • Bakteri sayısı < 15000/mL,
  • Koliform< 10/mL;

CA A 2505

İhtiyaç fazlası sağlıklı hayvandan sağılmış sütün satışının izni

Montana

Yasal değil

 

HB 574

15'den az ineği olan çiftliklerde çiftlik düzeyinde satış kısmen yasal

Nevada

Yasal

  • Bakteri sayısı < 10000/mL,
  • Koliform< 10/mL;

 

Idaho

Yasal

(cowshares de yasal)

  • Bakteri sayısı < 15000/mL,
  • Koliform< 25/mL;

HB 431

 

Utah

Sınırlı

(cowshare yasak!)

 

Satış yeri çiftliğe ait olmalıdır

  • Sıfır patojen
  • Bakteri sayısı < 20000/mL,
  • Koliform< 10/mL;
  • Her altı ayda bir hayvan sağlığı kontrolü şartı mevcut
  • Etikette çiğ süt açıkça belirtilmeli

SJR 20

 

Arizona

Yasal

Etikette çiğ süt açıkça belirtilmeli ve perakende sütten ayrı satılmalıdır

Satışa başlanmadan önce busella ve tüberküloz testleri yapılmalı ve her 12 ayda bir tekrar edilmelidir

 

Wyoming

Yasal değil

 

SF 112

Colorado

Yasal değil

 

 

New Mexico

Yasal

  • Bakteri sayısı < 20000/mL,
  • Koliform< 50/mL;
  • Grade A statüsünde olmalıdır
  • Satışa başlamadan önce testler tamamlanmalı ve her 12 ayda bir tekrar edilmelidir
  • Çiftlikte şişelenmelidir

 

Etikette çiğ süt açıkça belirtilmeli ve perakende sütten ayrı satılmalıdır

SB 286

North Dakota

Yasal değil

 

 

South Dakota

Yasal değil

Çiftlikte satış ve çiftlikten tüketiciye nakil serbest

S 126

Nebraska

Yasal değil

Çiftlikte satış serbest

 

Kansas

Yasal değil

Çiftlikte satış koşullu serbest

SB 146

Oklahoma

Yasal değil

Çiftlikte satış serbest

HB 2595

Texas

Yasal değil

Çiftlikte ve fuarlarda satış serbest

HB 46

Minnesota

Yasal değil

Belirli koşullarda çiftlikte satış serbest

 

HF 225/ SF 147

Iowa

Yasal değil

 

S 2306

Missouri

Yasal değil

Çiftlikte satış serbest

 

Arkansas

Yasal değil

Ayda 500 galona kadar süt üreten çiftliklerde çiftlikten satış serbest

HB 1536

Lousiana

Yasal değil

 

H 247

Wisconsin

Yasal değil

Koşullu ve sınırlı olarak çiftlikten direkt satış serbest

A 287

Ilinois

Yasal değil

Koşullu ve sınırlı olarak çiftlikten direkt satış serbest

S 3157

Tennessee

Yasal değil

(cowshare yasal)

 

HB 75/ SB 237

Missisisppi

Yasal değil

9'dan az keçi varlığı olan çiftliklerde çiğ keçi sütü satışı serbest

S 2765

Alabama

Yasal

 

 

Kentucky

Yasal değil

Doktor önerisi ile çiğ keçi sütü satışı yapılabiliyor

 

Indiana

Yasal değil

İnsan tüketimi amaçlı satış her koşulda yasak

SB 513

Michigan

Yasal değil

 

H 5336

Ohio

Yasal değil

 

 

West Virginia

Yasal değil

 

H 4273

Virginia

Yasal değil

 

 

North Carolina

Yasal değil

Etikette belirtmek ve sadece hayvan besleme amaçlı serbest

HB 792

South Carolina

Sınırlı

Çiğ süt olduğu etikette açıkça belirtilmelidir

Çiftlik satışa başlamadan önce yasal kontrollerden geçmelidir ve 3 ayda bir kontroller tekrarlanmalıdır

  • Bakteri sayısı < 10000/mL,
  • Koliform< 10/mL;

 

Georgia

Yasal değil

Çiğ süt peyniri ve hayvan besleme amaçlı çiğ süt satışı çiftlik düzeyinde serbest

GA H 718

Florida

Yasal değil

 

 

Alaska

Yasal değil

 

 

New York

Yasal değil

Çiftlikte satış serbest

  • Bakteri sayısı < 30000/mL,
  • 3 ayda bir patojen testleri yapılmalıdır

AB 6461

New Hampshire

Yasal

  • Bakteri sayısı < 20000/mL,
  • Koliform< 10/mL;

HB 1382

Maine

Yasal

  • Bakteri sayısı < 50000/mL,
  • Koliform< 10/mL;

LD 1278

Massachusetts

Yasal değil

Çiftlikte satış serbest

  • Bakteri sayısı < 20000/mL,
  • Koliform< 10/mL;

HB 3857

Connecticut

Yasal

 

 

New Jersey

Yasal değil

 

A 543

Pennsylvania

Yasal

  • Yılda bir kez inekler brusella ve tüberküloz testinden geçmeli
  • Bakteri sayısı < 20000/mL,
  • Koliform< 10/mL;

 

Maryland

Yasal değil

 

H 3

Rhode Island

Yasal değil

Doktor reçetesi ile çiğ keçi sütü satılabilir

SB 2224

Vermont

Yasal değil

Çiftlikte tüketici şişesini doldurabilir

 

SB 70

Delaware

Yasal değil

 

 

Hawai

Yasal değil

 

HB 1987/SB 2562

 

27 Ağustos 2016, Cumartesi

geri
caretta iletisimTAYBO.NET