{"id":801,"date":"2012-04-17T19:44:48","date_gmt":"2012-04-17T16:44:48","guid":{"rendered":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/?p=801"},"modified":"2021-07-19T11:33:25","modified_gmt":"2021-07-19T08:33:25","slug":"geleneksel-urunlerin-kontrol-ve-sertifikasyonu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/geleneksel-urunlerin-kontrol-ve-sertifikasyonu\/","title":{"rendered":"Control and Certification of Traditional Food"},"content":{"rendered":"

Dr. Bediha Demir\u00f6z\u00fc<\/em><\/p>\n

G\u0131da M\u00fchendisleri Odas\u0131 II. Ba\u015fkan\u0131<\/em><\/p>\n

Y\u00f6resel \u00fcr\u00fcnler olarak da adland\u0131r\u0131lan geleneksel \u00fcr\u00fcnler, s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirli bir co\u011frafik alan\u0131n, yani belli bir y\u00f6renin k\u00fclt\u00fcr gelenekleriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olan \u00fcr\u00fcnlerdir. Bu \u00fcr\u00fcnler, 5996 say\u0131l\u0131 Kanundan yetki alan T\u00fcrk G\u0131da Kodeksi Y\u00f6netmeli\u011fi’nde yer ald\u0131\u011f\u0131 \u015fekli ile “geleneksel hammaddeler kullan\u0131larak \u00fcretilen veya geleneksel bir bile\u015fim ya da geleneksel bir \u00fcretim bi\u00e7imi ile tan\u0131mlanan veya do\u011frudan geleneksel bir \u00fcretim bi\u00e7imine dayanmamakla birlikte, b\u00f6yle bir \u00fcretim tarz\u0131n\u0131 yans\u0131tan i\u015flemlerden ge\u00e7irilmi\u015f olmas\u0131 nedeniyle ayn\u0131 kategorideki benzer \u00fcr\u00fcnlerden a\u00e7\u0131k\u00e7a ayr\u0131labilen \u00fcr\u00fcn\u00fc” ifade eder. Fikri S\u0131nai M\u00fclkiyet Hakk\u0131 (FSMH) olarak korundu\u011funda sahibine; patent, marka, tasar\u0131m hakk\u0131 gibi tekel hakk\u0131 verir. Ancak, bu hak di\u011fer fikri s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131ndan farkl\u0131 olarak kolektiftir, yani tescilinde belirlenen kurallara uyulmak kayd\u0131 ile herkes taraf\u0131ndan kullan\u0131labilir. Bu nedenle, \u00fcr\u00fcnlerin yasal korumada olmas\u0131 \u00f6nemlidir. Tescil a\u015famas\u0131 \u00f6ncesinde ve sonras\u0131nda \u00e7ok dikkatli bir yap\u0131lanma gerektirir. Zaman ve kaynaklar\u0131n \u00e7ok y\u0131ll\u0131k s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 ister. Ticari tan\u0131t\u0131mlar\u0131 aktif olmal\u0131d\u0131r. Kalite standartlar\u0131na, kontrol ve sertifikasyona ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, k\u0131rsal kalk\u0131nmada \u00f6nemli bir ara\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fclen bu \u00fcr\u00fcnlerin kontrol ve sertifikasyonunda \u00f6zel d\u00fczenlemeler ve tedbirlerin olu\u015fturulmas\u0131 ve y\u00f6netebilirli\u011fi elde edilecek ba\u015far\u0131da belirleyicidir.<\/p>\n

Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde; “do\u011frudan geleneksel bir \u00fcretim bi\u00e7imine dayanmamakla birlikte, b\u00f6yle bir \u00fcretim tarz\u0131n\u0131 yans\u0131tan i\u015flemlerden ge\u00e7irilmi\u015f olmas\u0131” \u015feklinde \u00fcretimi de kapsayacak \u015fekilde \u00fcr\u00fcnlerin geli\u015ftirilmesi ve pazarlanmas\u0131na \u00f6nem verilmekte ve bu \u00fcr\u00fcnler k\u0131rsal kesiminin kalk\u0131nmas\u0131nda \u00f6nemli bir ara\u00e7 alarak kabul edilmektedir. \u0130stikrarl\u0131 bir \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen geni\u015f b\u00fct\u00e7eli promosyon (\u00f6zendirme-tan\u0131t\u0131m) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla, t\u00fcketicilerin dikkatini bu \u00fclkelerin y\u00f6resel \u00fcr\u00fcnlerine \u00e7ekilmektedir. AB \u00fclkeleri, bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fcten \u00fclkelerdendir. AB d\u00fczeyinde bu \u00fcr\u00fcnlerin FSMH olarak korunmas\u0131 i\u00e7in mevzuatlar olu\u015fturularak geleneksel\/yerel \u00fcr\u00fcnlerin men\u015fe ad\u0131 korumas\u0131 (Protected Designation of Origin-PDO) ve co\u011frafi i\u015faretler korumas\u0131 (Protection of Geographical Indications-PGI) sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00fclkelerde geleneksel \u00f6zellikleri garantilenmi\u015f \u00fcr\u00fcn (Traditional Specialty Guaranteed (TSG)) korumas\u0131 da bulunmaktad\u0131r. 2006\/510\/EC say\u0131l\u0131 “Tar\u0131m ve G\u0131da \u00dcr\u00fcnlerinde Men\u015fe Ad\u0131 ve Co\u011frafi \u0130\u015faretlerin Korunmas\u0131na \u0130li\u015fkin Konsey Y\u00f6netmeli\u011fi” ve 2006\/509\/EC say\u0131l\u0131 “Geleneksel \u00d6zellikleri Garantilenmi\u015f G\u0131dalar ve Tar\u0131msal \u00dcr\u00fcnler Konsey Y\u00f6netmeli\u011fi FSMH ile ilgili yasal d\u00fczenlemelerdir. Bu \u00fcr\u00fcnlerin 1958’de imzalanan Men\u015fe Adlar\u0131n\u0131n Korunmas\u0131 ve Uluslararas\u0131 Tescili \u0130\u00e7in Lizbon Anla\u015fmas\u0131 kapsam\u0131nda uluslararas\u0131 kayd\u0131n\u0131n yapt\u0131r\u0131lmas\u0131yla, \u00fcr\u00fcnlere ait adlar\u0131n uluslararas\u0131 d\u00fczeyde korunmas\u0131 da sa\u011flanarak, tescile kaydedilmi\u015f bir ad\u0131n anla\u015fmaya taraf \u00fclkelerde \u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6z ad\u0131 (jenerik ad) olmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmektedir[1]<\/a>. AB \u00fclkelerinde bu \u00fcr\u00fcnlerin g\u0131da mevzuat\u0131 \u015fartlar\u0131n\u0131 yerine getirmesi, yani tescile ba\u011flanm\u0131\u015f y\u00f6resel \u00fcr\u00fcnler resmi kontrolleri yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca \u00fcretimin kontrol ve sertifikasyonu da gereklidir. AB ve \u00fcye \u00fclkeler taraf\u0131ndan milyonlarca Avro’luk promosyon uygulamalar\u0131yla, uluslararas\u0131 pazarda kendi geleneksel \u00fcr\u00fcnlerinin kontrol ve sertifikasyon tabi, g\u0131da mevzuat\u0131na uygun, izlenebilir, e\u015fsiz tatta ve y\u00fcksek kaliteli \u00fcr\u00fcnler oldu\u011fu imaj\u0131 yerle\u015ftirilmektedir. Bu tan\u0131t\u0131mlar; bire bir t\u00fcketiciyle ula\u015f\u0131ma dayal\u0131 ulusal ve uluslararas\u0131 fuarlara kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra medya yoluyla da ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmektedir. B\u00f6ylece, y\u00f6resel \u00fcr\u00fcnlerin potansiyel t\u00fcketicilerin zihnine \u00fcr\u00fcnlerin sa\u011fl\u0131kl\u0131, s\u00fcrekli izlenerek kontrol alt\u0131nda tutulan, otantik ve e\u015fsiz \u00f6zelliklere sahip oldu\u011fu imaj\u0131 yerle\u015ftirilerek, bu \u00fcr\u00fcnlerin Pazar \u015fans\u0131n\u0131n artmas\u0131 sa\u011flanmaktad\u0131r. Yine \u00fcretti\u011fi y\u00f6relerin otantik ve do\u011fa harikas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmeye de\u011fer yerler oldu\u011fu imaj\u0131 yerle\u015ftirerek, bu y\u00f6relerde turizm potansiyeli de artt\u0131r\u0131lmakta, ayr\u0131ca hizmetlerinin iyile\u015ftirilmesi i\u00e7in kaynak ay\u0131rmaktad\u0131r. \u0130\u015fte t\u00fcm bu uygulamalar, y\u00f6re insanlar\u0131n\u0131n kazan\u00e7lar\u0131n\u0131 artt\u0131rmaya y\u00f6nelik bir dizi tedbirin ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n

AB kurallar\u0131na g\u00f6re, tescile ba\u011flanm\u0131\u015f y\u00f6resel \u00fcr\u00fcnler resmi kontrollerinde \u00fcye \u00fclkeler; geleneksel \u00f6zellikleri garantilenmi\u015f \u00fcr\u00fcnlere y\u00f6nelik 2006\/509\/EC ve men\u015fe ad\u0131 ve co\u011frafi i\u015farette y\u00f6nelik 2006\/510\/EC say\u0131l\u0131 Konsey Y\u00f6netmeliklerinden kaynakl\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin yerine getirilmesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclen denetimlerin; 2004\/882\/EC say\u0131l\u0131 Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Hayvan Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Refah\u0131, Yem ve G\u0131da Mevzuat\u0131na Uygunlu\u011fun Sa\u011flanmas\u0131nda Resmi Kontrollere \u0130li\u015fkin Y\u00f6netmelikle paralel y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Yine, 2006\/509\/EC ve 2006\/510\/EC say\u0131l\u0131 Y\u00f6netmelikler kapsam\u0131na giren her i\u015fletme resmi kontrollere tabidir. Yap\u0131lan d\u00fczenleme gere\u011fi, men\u015fe ad\u0131 veya co\u011frafi i\u015farete sahip bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn ya da geleneksel \u00f6zellikleri garantilenmi\u015f bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn pazara sunulmadan \u00f6nce \u00fcr\u00fcn \u015fartnamesine uygunlu\u011fu, \u00fcye \u00fclkelerce yetkilendirilen idareler ve\/veya 2004\/882\/EC say\u0131l\u0131 Y\u00f6netmelik \u00e7er\u00e7evesinde belirlenen \u00fcr\u00fcn sertifikasyon birimi taraf\u0131ndan denetlenmelidir. S\u00f6z konusu inceleme ve denetleme masraflar\u0131 ise i\u015fareti kullanan \u00fcretici\/firmalar taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r. Bu i\u015faretin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclkelerde kullan\u0131lmas\u0131 halinde, bu \u00fclkedeki \u00fcreticinin\/firman\u0131n denetiminin ise, bu \u00fclkenin yetkili resmi kurumu veya \u00fcr\u00fcn sertifikas\u0131 veren birim taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi gereklidir. Ayr\u0131ca, \u00fcr\u00fcn sertifikas\u0131 veren birimlerin EN 45011 veya ISO\/IEC Y\u00f6nerge 65 say\u0131l\u0131 Avrupa standard\u0131na (\u00fcr\u00fcn sertifikaland\u0131rma sistemleri alan\u0131nda faaliyet g\u00f6steren birimler i\u00e7in genel gereklilikler) uygun olarak akredite edilmesi gerekmektedir. Denetimi yapan yetkili idarelerin\/birimlerin de EN 17020’de belirtilen ko\u015fullar\u0131 yerine getirmesi istenmektedir.<\/p>\n

\u00dclkemize gelince; FSMH a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fclkemizde 1995 y\u0131l\u0131ndan itibaren 555 say\u0131l\u0131 Co\u011frafi \u0130\u015faretlerin (C\u0130) Korunmas\u0131 Hakk\u0131ndaki KHK ile bu \u00fcr\u00fcnlerin tescil yolu ile koruma alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. 555 say\u0131l\u0131 KHK’ya g\u00f6re C\u0130; “belirgin bir niteli\u011fi, \u00fcn\u00fc veya di\u011fer \u00f6zellikleri itibariyle k\u00f6kenin bulundu\u011fu bir y\u00f6re, alan, b\u00f6lge veya \u00fclke ile \u00f6zde\u015fle\u015fmi\u015f bir \u00fcr\u00fcn\u00fc g\u00f6steren bir i\u015faret”tir. Bu i\u015faret; men\u015fe ad\u0131 (AB’nin 2081\/92 say\u0131l\u0131 Konsey T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcndeki PDO) ve mahre\u00e7 i\u015fareti (AB’nin 2081\/92 say\u0131l\u0131 Konsey T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcndeki PGI) olarak ikiye ayr\u0131l\u0131r. \u00dclkemizde C\u0130’lerin tescilinin amac\u0131; genel nitelikleri itibariyle \u00fcretimi, kayna\u011f\u0131 gibi birtak\u0131m yerel niteliklerine ba\u011fl\u0131 olarak belli bir \u00fcne kavu\u015fmu\u015f \u00fcr\u00fcnlerin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. “T\u00fcrk Rak\u0131s\u0131” (25.12.1996 tarih ve 25 say\u0131l\u0131 tescil numaral\u0131), 555 say\u0131l\u0131 KHK kapsam\u0131nda C\u0130 alan ilk \u00fcr\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u00fcr. T\u00fcrk Patent Enstit\u00fcs\u00fc’n\u00fcn (TPE) resmi verilerine g\u00f6re[2]<\/a>, \u00fclkemizde g\u0131da ve g\u0131da d\u0131\u015f\u0131 \u00fcr\u00fcn olmak \u00fczere toplamda 151 adet \u00fcr\u00fcn i\u00e7in C\u0130 al\u0131nm\u0131\u015f olup, halen 172 adet C\u0130 ba\u015fvurusunun i\u015flemleri devam etmektedir. C\u0130’lerin tescil i\u015flemlerini TPE y\u00fcr\u00fct\u00fcr. 555 say\u0131l\u0131 KHK’da men\u015fe ad\u0131 ve mahre\u00e7 ad\u0131 alan \u00fcr\u00fcnlerin denetiminde, denetimi yapan birimlere ili\u015fkin akreditasyon \u015fart\u0131 ya da g\u0131da mevzuat\u0131na uygunlukla ilgili bir ko\u015ful aranmaz. An\u0131lan KHK kapsam\u0131nda \u00fcreticilerin sertifikasyonu ve denetiminde g\u00f6rev yapacak ki\u015fi ve kurumlar\u0131n, 5996 say\u0131l\u0131 Kanunda tan\u0131ml\u0131 oldu\u011fu \u015fekilde kontrol i\u015fini y\u00fcr\u00fctmesi gerekti\u011fine dair TPE ve G\u0131da Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda bir anla\u015fma da yoktur.<\/p>\n

\u00dclkemizde, geleneksel \u00fcr\u00fcn \u00f6zellikleri korumas\u0131na ait bir d\u00fczenleme de bulunmamaktad\u0131r. Bu korumay\u0131 da kapsayan Co\u011frafi \u0130\u015faretlerin ve Geleneksel \u00d6zellikli \u00dcr\u00fcn Adlar\u0131n\u0131n Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun Tasla\u011f\u0131 ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l TBMM’nde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmek \u00fczere g\u00f6nderilse de, yasala\u015fma s\u00fcreci tamamlamam\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan taslak Kanunda da g\u0131da mevzuat\u0131na bir at\u0131f yap\u0131lmam\u0131\u015f, kontrol ve sertifikasyonu ger\u00e7ekle\u015ftirecek ki\u015fi\/kurum ve kurulu\u015flar\u0131n yetkilendirilmesi ve takibi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fi gibi akreditasyon \u015fart\u0131na da yer verilmemi\u015ftir. Kontrol\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftireceklerin, tarafs\u0131z kamu kurumu olmas\u0131 aranmaks\u0131z\u0131n herhangi bir kamu veya \u00f6zel kurulu\u015f olmas\u0131 ve yeterli personel, ekipman ve gerekli di\u011fer olanaklarla bu i\u015fi yapmaya muktedir bulundu\u011funun anla\u015f\u0131lmas\u0131 halinde onaylanmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ayr\u0131ca, denetim raporlar\u0131n\u0131n iki y\u0131lda bir Enstit\u00fcye ibraz\u0131 da taslak kanuna eklenmi\u015ftir (555 say\u0131l\u0131 KHK’da bu s\u00fcre 10 y\u0131lda birdir).<\/p>\n

\u00dclkemiz g\u0131da mevzuat\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu \u00fcr\u00fcnlerimize ili\u015fkin d\u00fczenlemelere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda; 2010’da AB’ye uyumla\u015ft\u0131r\u0131lan yeni mevzuat (5996 say\u0131l\u0131 Kanun) ile bu \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in istisnai h\u00fck\u00fcmlerin olu\u015fturulma imk\u00e2n\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. 5996 say\u0131l\u0131 Kanunun 23\/2. Maddesi ile “Bakanl\u0131k, tar\u0131m ve g\u0131da ile ilgili co\u011frafi i\u015faret veya geleneksel \u00fcr\u00fcn adlar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n tescilde belirtilen \u00f6zelliklere uygunlu\u011funu denetler” d\u00fczenlemesi getirilmi\u015ftir. Ayn\u0131 kanunun 44\/2. Maddesinde yer alan “Bakanl\u0131k, hijyen kurallar\u0131n\u0131 da dikkate alarak, g\u0131dan\u0131n \u00fcretimi, i\u015flenmesi veya da\u011f\u0131t\u0131m\u0131na ili\u015fkin, geleneksel y\u00f6ntemlerin kullan\u0131m\u0131na izin verebilir; co\u011fraf\u00ee k\u0131s\u0131tlar\u0131 bulunan b\u00f6lgelerdeki g\u0131da i\u015fletmelerinin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne y\u00f6nelik istisna\u00ee uygulamalar getirebilir” h\u00fckm\u00fc ile geleneksel \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in istisnai d\u00fczenlemelerin yap\u0131lmas\u0131na imkan da sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu Kanunun Ge\u00e7i\u015f h\u00fck\u00fcmleri kapsam\u0131nda 1. ge\u00e7ici maddesi ile “Bu Kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen y\u00f6netmelikler ile uygulamaya ili\u015fkin usul ve esaslar bu Kanunun yay\u0131m\u0131 tarihinden itibaren en ge\u00e7 onsekiz ay i\u00e7inde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulur” d\u00fczenlemesi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, yay\u0131mlanan y\u00f6netmeliklerde istisnai h\u00fck\u00fcmlerin neler olaca\u011f\u0131 ya da tescile uygunlu\u011fun denetlenmesindeki detay kurallar hala a\u00e7\u0131klanmam\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte, yetki Kanunu 5996 say\u0131l\u0131 Kanun olan T\u00fcrk G\u0131da Kodeksi Y\u00f6netmeli\u011fi’nde “co\u011frafi i\u015faretle ilgili \u00f6zel h\u00fck\u00fcmlerin belirlenmesine dair kurallar”\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ama\u00e7 olarak yerle\u015ftirilmi\u015f, ayn\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fin 8. Maddesinde 5996 say\u0131l\u0131 Kanunun 23\/2. Maddesindekine benzer \u015fekilde “.. co\u011frafi i\u015faret veya geleneksel \u00fcr\u00fcn adlar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n, tescilde belirtilen \u00f6zelliklere uygunlu\u011fu Bakanl\u0131k\u00e7a yap\u0131l\u0131r” ifadesine yer verilmi\u015ftir. Yine, Bal Tebli\u011fi, Re\u00e7el, J\u00f6le, Marmelat ve Tatland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Kestane P\u00fcresi Tebli\u011fi, Zeytinya\u011f\u0131 ve Pirina Ya\u011f\u0131 Tebli\u011fi, \u015earap Tebli\u011fi, ekmek ve Ekmek \u00c7e\u015fitleri Tebli\u011fi’nde C\u0130’lere ve geleneksel \u00f6zellikli \u00fcr\u00fcnlere de\u011finilmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu k\u0131sa bilgiler dahi, \u00fclkemizde geleneksel \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in yap\u0131lanman\u0131n hala olmas\u0131 gereken d\u00fczeye ula\u015ft\u0131r\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Sadece 555 say\u0131l\u0131 KHK kapsam\u0131nda co\u011frafi i\u015faret alarak tescile ba\u011flanabilmi\u015f olan \u00fcr\u00fcnlerimiz ile TSE’si geli\u015ftirilmi\u015f olan \u00fcr\u00fcnlerin \u00f6zellikleri resmi kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte, hem tescildeki hem de mevzuattaki eksiklikler ve yetersizlikler, bu \u00fcr\u00fcnlerde FSMH a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli sorunlara yol a\u00e7abilecektir. \u00dcr\u00fcnlerin kontrol ve sertifikasyonu hala uluslararas\u0131 standartlarda aranan ko\u015fullar\u0131 kar\u015f\u0131layamamaktad\u0131r. Al\u0131nan tescil belgelerinde C\u0130 i\u00e7in ay\u0131rt edici \u00f6zellikler yeterince a\u00e7\u0131k de\u011fildir. \u0130\u015faretin kullan\u0131m\u0131 ve etiketleme ile ilgili kurallar bir\u00e7o\u011funda net de\u011fildir ya da \u00f6zel bir i\u015faret geli\u015ftirilmemi\u015ftir. Men\u015fe ad\u0131 ya da mahre\u00e7 ad\u0131 alan \u00fcr\u00fcn\u00fcn farkl\u0131 \u00e7e\u015fitleri olmas\u0131na ra\u011fmen, bu \u00e7e\u015fitler dikkate al\u0131nmaks\u0131z\u0131n, belli bir \u00e7e\u015fit i\u00e7in tescil al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00f6resel \u00fcr\u00fcne ait s\u0131n\u0131rlar belirlenirken, sadece ba\u015fvurunun yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belde\/il\u00e7e\/il dikkate al\u0131nm\u0131\u015f, ayn\u0131\/benzer \u00f6zellikteki \u00fcr\u00fcn \u00fcreten kom\u015fu belde\/il\u00e7e\/il dikkate al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. M\u00fckerrer tescil, yani farkl\u0131 adlarda C\u0130 tescil belgeleri bulunmaktad\u0131r. M\u00fckerrer tescile; Mustafa Kemal Pa\u015fa tatl\u0131s\u0131-Kemal pa\u015fa peynir tatl\u0131s\u0131-Kemal Pa\u015fa tatl\u0131s\u0131 ile Ege inciri-Ayd\u0131n inciri \u00f6rnektir. Tescil a\u015famas\u0131nda yeterli kontrol\u00fcn yap\u0131lmamas\u0131 ve ask\u0131 s\u00fcresince takip edilmemesi, tescile ba\u011flanm\u0131\u015f i\u015faretlerin kontrol ve sertifikasyondaki keyfiyet nedeniyle, taraflar aras\u0131nda ciddi anla\u015fmazl\u0131klar ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. T\u00fcm bunlar, \u00fclkemiz geleneksel \u00fcr\u00fcnlerin siciline ili\u015fkin sorunlar\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, gereksinimlerin payda\u015flar taraf\u0131ndan net olarak anla\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, hem mevzuat d\u00fczenlemeleri hem de kontrol ve sertifikasyonda ge\u00e7erlili\u011fi onaylanm\u0131\u015f, uygulanabilir d\u00fczenlemelere ve kurallara ihtiya\u00e7 oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dr. Bediha Demir\u00f6z\u00fc G\u0131da M\u00fchendisleri Odas\u0131 II. Ba\u015fkan\u0131 Y\u00f6resel \u00fcr\u00fcnler olarak da adland\u0131r\u0131lan geleneksel \u00fcr\u00fcnler, s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirli bir co\u011frafik alan\u0131n, yani belli bir y\u00f6renin k\u00fclt\u00fcr gelenekleriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olan \u00fcr\u00fcnlerdir. Bu \u00fcr\u00fcnler, 5996 say\u0131l\u0131 Kanundan yetki alan T\u00fcrk G\u0131da Kodeksi Y\u00f6netmeli\u011fi’nde yer ald\u0131\u011f\u0131 \u015fekli ile “geleneksel hammaddeler kullan\u0131larak \u00fcretilen veya geleneksel bir bile\u015fim ya da geleneksel […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[27],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/801"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=801"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/801\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3176,"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/801\/revisions\/3176"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=801"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=801"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=801"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}