G\u0131da ve G\u0131da ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri \u00dcreten \u0130\u015fyerlerinin \u00c7al\u0131\u015fma \u0130zni ve G\u0131da Sicili ve \u00dcretim \u0130zni \u0130\u015flemleri ile \u0130stihdam Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik Tasla\u011f\u0131’n\u0131n (1. Y\u00f6netmelik)
\n21 ve 22. Maddeleri ile G\u0131da ve G\u0131da \u0130le Temasta Bulunan Madde ve Malzemelerin Piyasa G\u00f6zetimi, Kontrol\u00fc ve Denetimi ile \u0130\u015fyeri Sorumluluklar\u0131na Dait Y\u00f6netmelik Tasla\u011f\u0131 (2. Y\u00f6netmelik) 10. Madde \u00e7 bendi ile ilgili G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi Derne\u011fi’nin G\u00f6r\u00fc\u015fleri<\/p>\n
Taslaktaki Maddeler: (1. Y\u00f6netmelik)<\/p>\n
Personel E\u011fitimi
\nMadde 20 – \u0130\u015fyeri sahibi\/y\u00f6neticisi, g\u0131da maddeleri ile temas halinde olan personelin, \u00fcretimin hijyen kurallar\u0131na uygun bi\u00e7imde yap\u0131lmas\u0131 ve ki\u015fisel hijyen konusunda s\u00fcrekli e\u011fitimini sa\u011flamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k Kontrol\u00fc
\nMadde 21- G\u0131da ve g\u0131da ile temas eden madde ve malzemelerin \u00fcretiminde \u00e7al\u0131\u015facak personel, resmi bir kurumdan sa\u011fl\u0131k raporu almadan \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamaz. \u0130\u015fe girenlerin periyodik sa\u011fl\u0131k kontrolleri 6 ayda bir yap\u0131larak sa\u011fl\u0131k karnelerine i\u015flenmelidir. Bu uygulamalardan i\u015fyeri sahibi\/y\u00f6neticisi sorumludur.<\/p>\n
Taslaktaki Maddeler: (2. Y\u00f6netmelik)<\/p>\n
\u00e7) Personel Hijyeni<\/p>\n
………..
\n2. Sat\u0131\u015f ve toplu t\u00fcketim yerlerinde g\u0131da ile temasta bulunan personelin resmi bir kurumdan al\u0131nm\u0131\u015f sa\u011fl\u0131k raporu olmal\u0131d\u0131r. Bu personelin periyodik sa\u011fl\u0131k kontrolleri 3 ayda bir yap\u0131larak sa\u011fl\u0131k karnelerine i\u015flenmelidir………<\/p>\n
\u00d6nerimiz:<\/p>\n
Personel E\u011fitimi ve Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131<\/p>\n
\u0130\u015fyeri sahibi\/y\u00f6neticisi, g\u0131da maddeleri ile temas halinde olan personelin, \u00fcretimi hijyen kurallar\u0131na uygun bi\u00e7imde yapmas\u0131 ve ki\u015fisel hijyen konusunda s\u00fcrekli e\u011fitimini sa\u011flamaktan sorumludur.<\/p>\n
G\u0131da \u00fcretim ve sat\u0131\u015f yerlerindeki y\u00f6netici ve i\u015f\u00e7iler g\u0131dalarda olu\u015fabilen ve sadece d\u0131\u015fk\u0131 kaynakl\u0131 de\u011fil t\u00fcm insan kaynakl\u0131 enfeksiyonlar (\u00f6zellikle bo\u011faz enfeksiyonu) konusunda e\u011fitilmeli, bu enfeksiyonlar\u0131 ge\u00e7irmeleri durumunda amirlerine haber vermeleri konusunda da e\u011fitilip, bilin\u00e7lendirilmelidir.<\/p>\n
G\u0131da ve g\u0131da ile temas eden madde ve malzemelerin \u00fcretiminde \u00e7al\u0131\u015facak personel, i\u015fe al\u0131m \u00f6ncesinde, g\u0131da ile ta\u015f\u0131nabilen rahats\u0131zl\u0131klar\u0131 i\u00e7erip i\u00e7ermedi\u011fine dair bir sa\u011fl\u0131k kontrol\u00fcnden ge\u00e7irilmelidir.<\/p>\n
Y\u0131l\u0131n herhangi bir g\u00fcn\u00fcnde mide-barsak enfeksiyonu \u015f\u00fcphesi hisseden g\u0131da i\u015f\u00e7isi, bunun yaratt\u0131\u011f\u0131 sak\u0131ncan\u0131n bilinci i\u00e7inde amirine durumu hakk\u0131nda bilgi vermeli ve g\u0131da ile temas etmesi gereken i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015fmamal\u0131d\u0131r. \u0130\u015f\u00e7inin g\u0131da ile temas\u0131n\u0131n kesilmesi ve tedavisinin ba\u015flat\u0131lmas\u0131 i\u015fverenin sorumlulu\u011fundad\u0131r.<\/p>\n
Dayana\u011f\u0131m\u0131z:<\/p>\n
\u00dclkemizde genel sa\u011fl\u0131k kontrollerinin yetersiz oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile g\u0131da i\u015f\u00e7ilerinin y\u0131lda d\u00f6rt defa (G\u0131da ve G\u0131da ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri \u00dcreten \u0130\u015fyerlerinin \u00c7al\u0131\u015fma \u0130zni ve G\u0131da Sicili ve \u00dcretim \u0130zni \u0130\u015flemleri ile \u0130stihdam Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik Tasla\u011f\u0131nda iki defa, G\u0131da ve G\u0131da ile Temasta Bulunan Madde ve Malzemelerin Piyasa G\u00f6zetimi, Kontrol\u00fc ve Denetimi ile \u0130\u015fyeri Sorumluluklar\u0131na Dair Y\u00f6netmelik Tasla\u011f\u0131’nda d\u00f6rt defa) sa\u011fl\u0131k kontrol\u00fcnden ge\u00e7mesinin “hi\u00e7 yoktan iyidir” anlay\u0131\u015f\u0131 ile bak\u0131lmas\u0131 \u00e7ok sak\u0131ncal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir yakla\u015f\u0131m g\u0131da \u00fcretim yerlerinde y\u00f6netici ve i\u015f\u00e7ilerde gerekli bilin\u00e7 ve sorumlulu\u011fun olu\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemekte, periyodik port\u00f6r testi yap\u0131lmas\u0131 ile ilgili sorumluluklar\u0131n yerine getirildi\u011fi san\u0131lmaktad\u0131r. \u00dclkemiz i\u00e7in verilmesi gereken \u00f6ncelik periyodik testler yerine ilgililerin e\u011fitilmesi ve bilin\u00e7lendirilmesidir.<\/p>\n
\u00dclkemizde halen bu t\u00fcr periyodik sa\u011fl\u0131k kontrollerinin uygulamas\u0131 g\u00fc\u00e7 ve pahal\u0131 bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Ayr\u0131ca uygulama da g\u0131da \u00fcreticisi kurulu\u015flara s\u0131k\u0131nt\u0131 vermektedir.<\/p>\n
D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k Organizasyonunu’nun gereksiz oldu\u011funu, ilgili raporunda net olarak a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 uygulaman\u0131n \u00fclkemizde devam etmesi di\u011fer taraftan, s\u0131n\u0131rl\u0131 olan kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131n da yarars\u0131z kullan\u0131m\u0131na neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00dclke genelinde yap\u0131lan bu analizlerin sonu\u00e7lar\u0131na bak\u0131lacak olursa, \u00e7ok ender olarak (% 0.1 seviyesinde) patojen bakteri varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlendi\u011fi g\u00f6r\u00fclecektir. Sadece bu durum bile bu testin yarar\u0131na harcanan zaman ve yap\u0131lan masraf yan\u0131nda \u00f6nemsiz oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n
D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k Organizasyonu (WHO) etkin ve yararl\u0131 uygulama i\u00e7in, mide-barsak enfeksiyonu ge\u00e7irmekte olan ki\u015finin teste yollanmas\u0131n\u0131 ve bu \u015fekilde i\u015f\u00e7inin hem g\u0131da ile temas\u0131n\u0131n kesilece\u011fini hem de port\u00f6r testinin s\u00f6z konusu \u015f\u00fcpheli durumda yap\u0131lmas\u0131 halinde yararl\u0131 olabilece\u011fini belirtmektedir (1).<\/p>\n
G\u0131da i\u015f\u00e7isini bilin\u00e7lendirme sorumlulu\u011fu i\u015fverende olmal\u0131d\u0131r. \u0130lgili kurum ve kurulu\u015flar ile i\u015fveren de bu bilin\u00e7lendirmeyi olu\u015fturacak \u015fekilde e\u011fitim faaliyetlerini koordine etmeli ve desteklemelidir. Port\u00f6r testi i\u00e7in harcanan zaman ve para, art\u0131k e\u011fitim ve bilin\u00e7lendirme faaliyetlerine y\u00f6nlendirilmelidir.<\/p>\n
Dayana\u011f\u0131m\u0131zla ilgili ger\u00e7ekler a\u015fa\u011f\u0131da \u00f6zetlenmektedir;<\/p>\n
1) Bilimsel Ger\u00e7ekler:<\/p>\n
D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k Organizasyonu (WHO) G\u0131da G\u00fcvenilirli\u011fi Uzman Komitesi 1989 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlad\u0131klar\u0131 raporlar\u0131nda (Health Surveillance and Management Procedures for Food Handling Personnel. Technical Report Series 785, World Health Organization Geneva 1989) g\u0131da i\u015f\u00e7ilerinin periyodik sa\u011fl\u0131k kontrollerinin gereken yarar\u0131 sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek uygulaman\u0131n devam\u0131n\u0131n gereksiz oldu\u011funu vurgulam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
WHO uzmanlar\u0131 d\u0131\u015fk\u0131da patojen bakteri varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n periyodik kontrollerinin istenen yarar\u0131 sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015fu \u015fekilde a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r;<\/p>\n
G\u0131da i\u015f\u00e7isi ancak periyodik d\u0131\u015fk\u0131 kontrol\u00fc s\u0131ras\u0131nda mide-barsak enfeksiyonu ge\u00e7iriyorsa d\u0131\u015fk\u0131s\u0131nda Salmonella, Shigella gibi patojen bakterilerin varl\u0131\u011f\u0131 saptanabilir. B\u00f6yle bir rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bu periyodik kontrollerin d\u0131\u015f\u0131nda ge\u00e7iren i\u015f\u00e7inin belirlenmesi ve \u00f6nlem al\u0131nmas\u0131 ise s\u00f6z konusu olamamaktad\u0131r.<\/p>\n
Bilimsel veriler toplumda mide-barsak enfeksiyonu ge\u00e7iren insanlar\u0131n % 0.5’den daha az\u0131n\u0131n daha sonra kronik ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 haline geldi\u011fini bildirmektedir. Testler kronik ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131n belirlenmesini sa\u011flayabilir. Yaln\u0131z bu \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck orandaki ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131n belirlenebilmesi i\u00e7in \u00e7ok say\u0131da insana test uygulamas\u0131 zahmetli ve gereksiz olmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca kronik ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131n d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131nda bu bakteriler \u00e7ok az say\u0131da bulunurlar ve da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131 homojen de\u011fildir. \u0130\u015f\u00e7iden al\u0131nan k\u00fc\u00e7\u00fck miktarda d\u0131\u015fk\u0131da tek \u00f6rnek al\u0131narak yap\u0131lan testte bunlar\u0131n belirlenme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n
Test sonu\u00e7lar\u0131 3-5 g\u00fcn i\u00e7inde belli olmaktad\u0131r. Bir \u00e7ok durumda laboratuvar sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7ok daha uzun s\u00fcrelerde temin edilebilmektedir. \u00d6zellikle belirlenen periyotlarda kamu kurulu\u015flar\u0131nda yo\u011funla\u015fan port\u00f6r testleri sonu\u00e7lar\u0131n \u00e7ok ge\u00e7 al\u0131nmas\u0131na neden olmaktad\u0131r ki port\u00f6r olan g\u0131da i\u015f\u00e7isinin g\u0131da \u00fcretim yerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \u015feklindeki ama\u00e7tan \u00e7ok uzakla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Sadece test sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re \u00f6nlem al\u0131nan bir sistemde o s\u0131rada enfeksiyona sahip olan i\u015f\u00e7inin \u00e7al\u0131\u015fmaya devam etmesi ve g\u0131da i\u00e7in enfeksiyon kayna\u011f\u0131 olmas\u0131 s\u00f6z konusudur. Bu nedenle belirli periyotlarda yap\u0131lan test esas\u0131na dayal\u0131 sistem etkili ve yararl\u0131 bir uygulama de\u011fildir, masrafl\u0131 ve zahmetlidir (1).<\/p>\n
2) AB’deki uygulamalar:<\/p>\n
G\u0131da maddelerinde hijyen direktifi olarak adland\u0131r\u0131lan Directive 93\/43\/EEC’nin Chapter VIII k\u0131sm\u0131nda, g\u0131da ile temas eden personelin hijyeni konusunda esaslar belirtilmekte; ancak bu k\u0131s\u0131mda d\u00fczenli t\u0131bbi kontrol \u015fart\u0131 aranmamaktad\u0131r (2). Halen baz\u0131 Direktiflerde (\u00f6rne\u011fin, et \u00fcr\u00fcnleri ile ilgili olan Directive 77\/99\/EEC Annex A Chapter II k\u0131sm\u0131nda) daha detayl\u0131 t\u0131bbi izlemeler \u00fcye \u00fclkelerin ulusal yasal d\u00fczenlemelerine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (3). Ancak 1 Ocak 2006 tarihinden itibaren 93\/43\/EEC Direktifi ge\u00e7ersiz olacak olup, yerini Regulation (EC) No 852\/2004 ‘a b\u0131rakacakt\u0131r (4,5). Bu d\u00fczenlemenin Annex II, Chapter VII k\u0131sm\u0131nda ise d\u00fczenli t\u0131bbi kontrol \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemekte, sadece g\u0131da ile temas eden personelin, herhangi bir rahats\u0131zl\u0131k ge\u00e7irmesi durumunda, hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131, semptomlar\u0131n\u0131 ve m\u00fcmk\u00fcnse hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n muhtemel sebeplerini amirine rapor etmesi gerekti\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n
3) ABD’deki uygulamalar:<\/p>\n
ABD’de g\u0131da \u00fcreten ve satan i\u015fyerleri yakla\u015f\u0131k 3200 adet yasal birimle takip edilmekte olup, her birinin kendine \u00f6zg\u00fc kurallar\u0131 bulunabilmektedir. Ancak FDA (G\u0131da ve \u0130la\u00e7 Te\u015fkilat\u0131) “Food Code” denen bir dizi \u00f6neri yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00f6neri dizisinin Part (2-2) k\u0131sm\u0131 personel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na ayr\u0131lm\u0131\u015f olup, FDA i\u015fe al\u0131m \u00f6ncesi veya sonras\u0131 fiziksel muayene yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nermemektedir (FDA, 1989 WHO raporunun yay\u0131nlanmas\u0131nda, konu ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fan grubun bir par\u00e7as\u0131n\u0131 te\u015fkil etmi\u015ftir) (6).<\/p>\n
FDA, g\u0131da firmas\u0131n\u0131n i\u015fe al\u0131m esnas\u0131nda personele sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 sorular sorulmas\u0131n\u0131 ve ayr\u0131ca \u00e7al\u0131\u015fmakta olan personelin de hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 (g\u0131da ile ta\u015f\u0131nabilen hastal\u0131klar i\u00e7in) amirine rapor etmesini i\u00e7eren bir prosed\u00fcr bulundurmas\u0131n\u0131 \u00f6nermektedir.<\/p>\n
Food Code ayr\u0131ca hasta personelin i\u015fe tekrar nas\u0131l d\u00f6nmesi gerekti\u011fini de a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r (7).<\/p>\n
Sonu\u00e7 ve \u00d6neri:<\/p>\n
Yukar\u0131da belirtilen bilimsel ger\u00e7ekler ve d\u00fcnyadaki uygulamalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda g\u0131da i\u015f\u00e7ilerinin periyodik port\u00f6r testlerinin etkisiz ve yarars\u0131z oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. 16 Kas\u0131m 1997 tarihli T\u00fcrk G\u0131da Kodeksi Y\u00f6netmeli\u011fi ile g\u0131da g\u00fcvenilirli\u011fini sa\u011flamada Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktalar\u0131 (HACCP) sisteminin uygulamaya konuldu\u011fu \u00fclkemizde periyodik muayene esas\u0131na dayal\u0131 port\u00f6r testi yerine HACCP prensipleri do\u011frultusunda e\u011fitim ve bilin\u00e7lendirmeye dayal\u0131 \u00f6nleyici ve sorun \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 anda da gerekli \u00f6nlemlerin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 sistemin benimsenmesi ve sonu\u00e7 olarak, port\u00f6r kontrollerinin, G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi Derne\u011fi’nin yukar\u0131da ana hatlar\u0131n\u0131 sundu\u011fu \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilmektedir.<\/p>\n
Kaynaklar:<\/p>\n
(1) Health Surveillance and Management Procedures for Food Handling Personnel. Technical Report Series 785, World Health Organization Geneva 1989)
\n(2) Council Directive 93\/43\/EEC 14 June 1993, Chapter VIII
\n(3) Council Directive 77\/99\/EEC 21 December 1976, Annex A Chapter II
\n(4) Ki\u015fisel yaz\u0131\u015fma: Europe Direct sitesinden Sn.Williem Daelman,
\nmail@europe-direct.cec.eu int
\n(5) Regulation (EC) No 852\/2004, 29 April 2004
\n(6) Ki\u015fisel yaz\u0131\u015fma: Emekli FDA dan\u0131\u015fman\u0131 Sn. Thomas L. Schwarz
\n(7) www.fda.gov sitesinde Food Code Part (2-2) k\u0131sm\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
G\u0131da ve G\u0131da ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri \u00dcreten \u0130\u015fyerlerinin \u00c7al\u0131\u015fma \u0130zni ve G\u0131da Sicili ve \u00dcretim \u0130zni \u0130\u015flemleri ile \u0130stihdam Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik Tasla\u011f\u0131’n\u0131n (1. Y\u00f6netmelik) 21 ve 22. Maddeleri ile G\u0131da ve G\u0131da \u0130le Temasta Bulunan Madde ve Malzemelerin Piyasa G\u00f6zetimi, Kontrol\u00fc ve Denetimi ile \u0130\u015fyeri Sorumluluklar\u0131na Dait Y\u00f6netmelik Tasla\u011f\u0131 (2. Y\u00f6netmelik) 10. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2791"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2791"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2791\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3495,"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2791\/revisions\/3495"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2791"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2791"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2791"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}