GENEL G\u00d6R\u00dc\u015e;<\/p>\n
Bir s\u00fcreden beri kamuoyunun g\u00fcndeminde yeralan bitkisel \u00fcr\u00fcnlerde hormon kullan\u0131m\u0131 ve kanatl\u0131 yemlerinde antibiyotik ve hormon kullan\u0131m\u0131 konular\u0131 ile bu maddelerin g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan yaratt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcketiciler \u00fczerindeki yaratt\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclen tehlikeleri ele alan g\u00f6r\u00fc\u015f ve yorumlar\u0131 izliyoruz.<\/p>\n
G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi gibi toplumsal \u00f6nemi b\u00fcy\u00fck olan bir konuda konuyla ilgili hi\u00e7 bir bilimsel yan\u0131 olmayan ki\u015filerin hi\u00e7 bir sorumluluk ta\u015f\u0131madan, uzman s\u0131fat\u0131yla insanlar\u0131 yanl\u0131\u015f y\u00f6nlendirmesi, ve ne yaz\u0131k ki insanlar\u0131m\u0131z\u0131n da bu tip bilimsel olmayan ki\u015filere ve haberlere itibar etmesi ve derne\u011fimize gelen sorular\u0131n yo\u011funlu\u011fu nedeniyle kamuoyunu bilgilendirme amac\u0131yla \u00fclkemizin G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi konusunda tek sivil toplum \u00f6rg\u00fct\u00fc olan G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi Derne\u011fi olarak bir bas\u0131n bildirisi ile sizlere baz\u0131 ger\u00e7ekleri aktarma ihtiyac\u0131 hissettik.<\/p>\n
Hem bitkilerde kullan\u0131lan hormonlar, hem de kanatl\u0131larda kullan\u0131lan antibiyotikler i\u00e7in \u00f6nemli bir saptama ile i\u015fe ba\u015flamak gerekmektedir. Bu maddelerin kullan\u0131m\u0131 ile ilgili yasal mevzuat\u0131m\u0131z yakla\u015f\u0131k 35 adet AB direktifine at\u0131fta bulunmaktad\u0131r ve dolay\u0131s\u0131yla AB mevzuat\u0131 ile uyumludur. Yani AB’de izin verilen maddeler ve bunlar\u0131n kullan\u0131m limitleri ve s\u00fcreleri \u00fclkemizde de ge\u00e7erlidir. AB’nin yasal mevzuat\u0131n\u0131 olu\u015fturma s\u00fcreci ise bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma verilerini baz alan bir s\u00fcre\u00e7tir, ve g\u00fcvenilirdir. Zaten d\u00fcnya \u00fclkeleri aras\u0131nda t\u00fcketici sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 en \u00f6n planda tutan yer AB’dir. Her\u015feyden \u00f6nce bilinmesi gereken bu noktad\u0131r. Yani mevzuat\u0131n izin verdi\u011fi maddelerin , izin verilen miktarlarda ve s\u00fcrelerde kullan\u0131lmas\u0131 durumunda bir sa\u011fl\u0131k tehlikesi ortaya \u00e7\u0131kmamaktad\u0131r. Bu konu aynen bizlerin kulland\u0131\u011f\u0131 ila\u00e7lar gibidir. Etken maddesi yasaklanm\u0131\u015f olan ila\u00e7lar nas\u0131l insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan tehlikeli ise, veya a\u015f\u0131r\u0131 dozda veya gereken s\u00fcreden daha fazla s\u00fcre al\u0131nan ila\u00e7lar nas\u0131l sa\u011fl\u0131k tehlikelerine yol a\u00e7abiliyorsa ayn\u0131 mant\u0131k g\u0131dalarda da ge\u00e7erlidir. Ama hi\u00e7 bir zaman i\u00e7in bu olas\u0131 risklerden dolay\u0131 ila\u00e7 kullanmay\u0131 b\u0131rakmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorsak, g\u0131da maddelerinde de izin verilen maddelerin kullan\u0131m\u0131ndan da kontroll\u00fc olmas\u0131 ko\u015fuluyla vazge\u00e7memiz pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu noktada tabi en \u00f6nemli konu Tar\u0131m ve K\u00f6yi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 denetim ve kontrollerdir. Tar\u0131m ve K\u00f6yi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Ekim 2004 tarihi itibar\u0131yla Kal\u0131nt\u0131 \u0130zleme Program\u0131 verilerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda 2001 y\u0131l\u0131ndan beri kanatl\u0131 etlerinde yapt\u0131\u011f\u0131 hormon arama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda hi\u00e7bir pozitif tespit saptamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Di\u011fer taraftan kanatl\u0131 etlerinde antibiyotik kullan\u0131m\u0131nda da 2003 y\u0131l\u0131nda 1 adet numunede antibiyotik saptand\u0131\u011f\u0131n\u0131, 2004 y\u0131l\u0131nda ise bug\u00fcne kadar yap\u0131lan analizlerde bir antibiyotik kal\u0131nt\u0131s\u0131na rastlanmad\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. Bilimsel olarak bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu sonu\u00e7lara g\u00f6re de ortada bir can al\u0131c\u0131 tehlike bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bir organizasyon \u00e7\u0131kar da; analizler yapt\u0131r\u0131r ve bakanl\u0131\u011f\u0131n yok dedi\u011fi konularda aksine y\u00f6nelik tespitlerde bulunursa i\u015fte b\u00f6yle bir bilgi bas\u0131n i\u00e7in de, t\u00fcketici i\u00e7in de ve hatta \u00fcretici i\u00e7in de ger\u00e7ek ve \u00f6nemli bir haber haline gelir. Ama onun d\u0131\u015f\u0131nda bilimsel kan\u0131tlara dayanmayan haberlerin kamuoyunun g\u00fcndemine getirilmesinin \u00fclkemize bir yarar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Ancak hep vurgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi kontrol\u00fc elden asla b\u0131rakmamak gerekmektedir, hatta daha da s\u0131kla\u015ft\u0131rmak gerekmektedir. Bakanl\u0131\u011f\u0131n kontrol ama\u00e7l\u0131 analizlerinin \u00e7ok daha fazla say\u0131da numunede hem yemler, hem de etler baz\u0131nda yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131larak devam ettirilmesi gerekmektedir. Bu istatistik verilerin bakanl\u0131k web sitesinde t\u00fcketicilerin ve ilgililerin ula\u015f\u0131m\u0131na sunulmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
Ne yaz\u0131k ki, hem t\u00fcketicinin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131 , hem de \u00fclkemizin d\u0131\u015f ticaretinin geli\u015ftirilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan esas m\u00fccadele edilmesi gereken konular\u0131n ba\u015f\u0131nda gelen a\u00e7\u0131kta sat\u0131lan men\u015fei bilinmeyen g\u0131da maddeleri, merdivenalt\u0131 tabir edilen kay\u0131ts\u0131z ne ne ko\u015fullarda \u00fcretildi\u011fi belli olmayan \u00fcretim gibi temel alanlar varken hedef sapt\u0131rarak enerjimizi farkl\u0131 y\u00f6nlere harc\u0131yoruz ve belki de \u00fclkemizde teknik ve bilimsel altyap\u0131 olarak en fazla geli\u015fmi\u015f ve AB \u00fclkelerine yak\u0131nda ihracata ba\u015flayacak tavuk\u00e7uluk sekt\u00f6r\u00fcm\u00fcz\u00fc ciddi bir ithamda bulunuyoruz ve b\u00fcy\u00fck bir t\u00f6hmet alt\u0131nda b\u0131rak\u0131yoruz. Di\u011fer taraftan zaten beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 olarak g\u00fcnl\u00fck diyetinde proteine az yer veren bir toplumuz, bir de b\u00f6yle temelsiz iddialarla t\u00fcketicinin kafas\u0131n\u0131n bulanmas\u0131 sonucu proteinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 her anlamda b\u00fcy\u00fck bir sorumsuzluktur.<\/p>\n
B\u0130L\u0130MSEL B\u0130LG\u0130LER<\/p>\n
1. Bitkisel \u00dcr\u00fcnlerde Hormon kullan\u0131m\u0131; Asl\u0131nda bu tip maddeler bilimsel lisanda Bitki Geli\u015fimi D\u00fczenleyiciler olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131rlar. Bu maddeler bitkinin kendi ya\u015fam s\u00fcresi boyunca bitki taraf\u0131ndan \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck miktarlarda \u00fcretilen ve bitki i\u00e7erisinde dokudan dokuya ta\u015f\u0131narak ta\u015f\u0131nd\u0131klar\u0131 dokunun geli\u015fimini sa\u011flayan maddelerdir. Hormonlar bitki i\u00e7erisinde \u00fcretildikleri gibi, olumsuz d\u0131\u015f ko\u015fullar nedeniyle d\u0131\u015far\u0131dan da takviye edilmeleri gerekebilir. Bitki Geli\u015fimi D\u00fczenleyicileri bitkilerin genellikle b\u00fcy\u00fcme a\u015famas\u0131nda belli bir d\u00f6nemde etkilidir ve daha sonra etkisi ortadan kalkar. Bitkisel \u00fcr\u00fcnlerle ilgili tedirginliklerin ba\u015f\u0131nda \u00fcr\u00fcnlerin b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri ve \u015fekli gelmektedir. \u00dcr\u00fcnlerin b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri; tohumun cinsinden, beslenmeden ve genetik yap\u0131dan kaynaklan\u0131r. \u00d6rne\u011fin iri \u00e7ileklerin hormonlu olarak nitelendirilmeleri tamam\u0131yle bilgisizlikten ibarettir, bu \u00e7ilekler Camarosa gibi \u00f6zel \u00e7ilek t\u00fcrleridir. T\u00fcr \u00f6zellikleri, beslenme \u00f6zellikleri ve kullan\u0131lan modern \u00fcretim teknikleri nedeniyle bu \u00e7ilekler iridir , ancak yerli \u00fcr\u00fcnlere g\u00f6re daha zay\u0131f aromal\u0131 ve daha az \u015fekerlidir. Yamru yumruluk gibi \u015fekil bozukluklar\u0131 ise genelde eksik tozlanma ve d\u00f6llenmeden kaynaklan\u0131r. Bitkilerdeki bu maddelerin insan hormonlar\u0131 ile hi\u00e7 bir yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan insan metabolizmas\u0131nda bir hormon etkisi yaratmas\u0131 bilimsel olarak kabul edilemez bir savd\u0131r. Tar\u0131m ve K\u00f6yi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan kullan\u0131m\u0131na izin verilen Bitki Geli\u015fim D\u00fczenleyicileri ve bunlar\u0131n izin verilen kal\u0131nt\u0131 limitleri 16.11.1997 tarih ve 23172 m\u00fckerrer say\u0131l\u0131 resmi gazetede yay\u0131mlanan “T\u00fcrk G\u0131da Kodeksi Y\u00f6netmeli\u011finde” belirtilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca bu maddelerin sat\u0131\u015f\u0131 bir \u00e7ok \u00fclkede sadece izinle yap\u0131labilirken, \u00fclkemizde denetim alt\u0131ndad\u0131r ve ila\u00e7 gibi de\u011ferlendirilerek sadece ruhsatl\u0131 zirai ila\u00e7 bayilerinde sat\u0131\u015f\u0131na izin verilmektedir.<\/p>\n
2. Kanatl\u0131 etlerinde Hormon ve antibiyotik kullan\u0131m\u0131; Hormon kullan\u0131m\u0131 kanatl\u0131 sekt\u00f6r\u00fcnde ekonomik ve pratik nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc s\u00f6z konusu de\u011fildir. Antibiyotikler ise 1950’lerden beri t\u00fcm d\u00fcnyada kanatl\u0131 yemlerinde tedavi dozlar\u0131n\u0131n 1\/100’\u00fcne inen dozlarda ve sistemik bir etkisi olmadan yaln\u0131zca barsaklarda etkin olan koruyucu ve geli\u015fme d\u00fczenleyici olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Barsak sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 zararl\u0131 mikroorganizmalar\u0131 ortadan kald\u0131rmak, ve yararl\u0131 mikroorganizmalar\u0131 te\u015fvik etmek suretiyle koruyarak verim geli\u015fimini sa\u011flayan bu maddelerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 barsaklardan emilmeden at\u0131lmaktad\u0131r. Son y\u0131llarda yemlerde kullan\u0131m\u0131na izin verilen antibiyotikler yasal mevzuat\u0131m\u0131z kapsam\u0131nda yeniden belirlenmi\u015ftir. \u0130zin verilen yem katk\u0131lar\u0131n\u0131n isimleri, izin verilen miktarlar\u0131 ve ar\u0131nma s\u00fcreleri ile ilgili t\u00fcm detaylar 18.12.2002 tarih ve 24967 say\u0131l\u0131 resmi gazetede yay\u0131mlanan 2002\/66 say\u0131l\u0131 ” Yem katk\u0131lar\u0131 ve premikslerin \u00fcretimi, ithalat\u0131, ihracat\u0131, sat\u0131\u015f\u0131 ve kullan\u0131m\u0131 hakk\u0131nda tebli\u011f” de yeralmaktad\u0131r. Konunun di\u011fer boyutu olan kanatl\u0131 etlerinde izin verilen maksimum kal\u0131nt\u0131 limitleri ve di\u011fer ili\u015fkili t\u00fcm detaylar ise 28.04.2002 tarih ve 24739 say\u0131l\u0131 resmi gazetede yay\u0131mlanan 2002\/30 say\u0131l\u0131 “Hayvansal K\u00f6kenli g\u0131dalarda veteriner ila\u00e7lar\u0131 maksimum kal\u0131nt\u0131 limitleri tebli\u011fi” ve 19.06.2003 tarih ve 25143 say\u0131l\u0131 resmi gazetede yay\u0131mlanan 2003\/18 say\u0131l\u0131 ” G\u0131da de\u011feri olan hayvanlara uygulanmas\u0131 yasaklanan ve belli \u015fartlara ba\u011flanan hormon ve benzeri maddeler hakk\u0131nda tebli\u011f” lerde yer almaktad\u0131r. Burada as\u0131l \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken konu; kanatl\u0131lara verilen antibiyotik katk\u0131l\u0131 yemlerin kesimden “ar\u0131nma s\u00fcresi” tabir edilen belli bir s\u00fcre \u00f6nce kullan\u0131m\u0131n\u0131n kesilmesidir. Ar\u0131nma s\u00fcresi i\u00e7erisinde hayvanlar bu antibiyotikleri tamamen metabolize edebilmektedirler, yani par\u00e7alanmaktad\u0131rlar ve ete ge\u00e7memektedirler. Yani ar\u0131nma s\u00fcrelerine uyumun kritik bir \u00f6nemi vard\u0131r. Tar\u0131m ve K\u00f6yi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 kontrollerde antibiyotik katk\u0131s\u0131na rastlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir. G\u0131da g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 ve sonu\u00e7ta toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in hem ar\u0131nma s\u00fcrelerine uyum, hem de yem ve etlerde kal\u0131nt\u0131 analizlerinin daha yayg\u0131n ve s\u0131k bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131ndan ba\u015fka \u00e7are yoktur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
GENEL G\u00d6R\u00dc\u015e; Bir s\u00fcreden beri kamuoyunun g\u00fcndeminde yeralan bitkisel \u00fcr\u00fcnlerde hormon kullan\u0131m\u0131 ve kanatl\u0131 yemlerinde antibiyotik ve hormon kullan\u0131m\u0131 konular\u0131 ile bu maddelerin g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan yaratt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcketiciler \u00fczerindeki yaratt\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclen tehlikeleri ele alan g\u00f6r\u00fc\u015f ve yorumlar\u0131 izliyoruz. G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi gibi toplumsal \u00f6nemi b\u00fcy\u00fck olan bir konuda konuyla ilgili hi\u00e7 bir bilimsel yan\u0131 olmayan […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2785"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2785"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2785\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3647,"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2785\/revisions\/3647"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2785"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2785"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ggd.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2785"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}