Kanser Belirtileri
ana sayfa bize ulaşın hakkımızda üyelik site haritası         English ENGLISH
danışma kurulu gıda güvenliği dergisi bilimsel görüş ve raporlar haberler etkinlikler & projeler şehir efsaneleri efsa videoları sıkça sorulan sorular yararlı linkler

Makaleler
Gıda Güvenliğinde food grade sanayi yağlarının önemi

Fezal Belgin 

Gıda, kozmetik ve ilaç ürünlerin hazırlanması ve işlenmesinde kullanılan makinelerde, ısı transferinin sağlanması, güç aktarımı ve makine aksamlarının, ekipmanların korozyonunun engellenmesi için özel sanayi yağlarının  kullanılması gerekmektedir (EHEG, 2003). Bu gibi üretim tesislerinde, kullanılan yağlayıcı maddelerin gıda ile temas etme ihtimali mevcut ise bu alanlarda gıdaya uygun food grade sanayi yağları kullanılmalıdır.

Gıda Endüstrisinde kullanılan yağlar iki kategoriye ayrılmaktadır: H1, H2.

H1 Sınıfı:  H1 sınıfı yağlar gıda ürünleri ile temas  edebilen yağlardır. Gıda üretim makinelerinde, pas önleyici tabaka olarak ve gıda ile temas etme ihtimali olan alanlarda makine parçalarının yağlamasında kullanılmaktadır. İstenilen teknik etkinin ekipmanlarda sağlanması için H1 sınıfı yağlar makine üreticisinin önerdiği miktarda uygulanmalıdır. Eğer pas önleyici tabaka olarak kullanılacak ise ekipmanların yüzeylerinden alınmalıdır. H1 yağlarda kullanılan hammaddeler HX-1 diye adlandırılmaktadır (Lawate, 2007).

H2 Sınıfı: H2 sınıfı yağlar gıda ile temas etmemesi gereken ortamlarda kullanılan yağlayıcı maddelerdir. H2 sınıfı yağlar, yağlayıcının gıda ile temas etme ihtimalinin olmadığı alanlarda, makinelerin yağlanmasında kullanılmaktadır (Lawate, 2007).                                                                                                     

ABD Tarım Bakanlığı (USDA) tarafından food grade H1, H2 sınıfı yağların standardları belirlenmiştir. Food grade sanayi yağının bu kategorilerde onayı ve tescili içerdiği hammaddelere bağlıdır. Tescil alabilmek için üreticiler ürünlerinde kullanılan hammaddelerin izinli maddelerden oluştuğunu kanıtlamak zorundadır. İzinli maddeler liste halinde ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından ABD Emniyet ve Federal Mevzuatına (CFR) uygun olarak hazırlanmıştır (Williamson, 2003).

1998 yılından beri, USDA food grade sanayi yağları tescili vermemektedir. NSF International, Kamu Sağlığı ve Güvenliği Şirketi, bağımsız, kar amacı gütmeyen, kamu sağlığı, güvenliği ve çevreyi korumayı kendine amaç edinmiştir bir kuruluştur. NSF, DIN V 0010517 food grade yağlayıcıların tescili hakkındaki standardını baz alarak kendi standardını oluşturmuştur, NSF 116-2000, ve food grade sanayi yağlarının tescilli ve uygunluğunun kontrolünü sağlamaya başlamıştır (Anonim, 2008).

HACCP (Tehlikeli analiz ve kritik kontrol noktaları) ürün güvenliğini etkileyen mikrobiyolojik, fiziksel, ve kimyasal tehlikelerin tanımlanması, kritik kontrol noktalarının belirlenmesi ve belirlenen kritik kontrol noktaların kontrolünü, sağlayan önleyici bir sistemdir. Gıda işletmeleri tarafından hazırlanan HACCP planlarında, kimyasal tehlikeler belirlenmeli ve tehlike analizi yapılırken, gıda üretim hatları ve paketleme alanlarında oluşabilecek, gıda maddelerinin yağlayıcı maddeler ile kontaminasyonu da dikkate alınmalıdır (Ropkins and Beck, 2003).

Gıda maddelerinin, yağlayıcı maddeler ile kontamisyonu, mekanik aksaklıklar veya proses hatalarından kaynaklanabilmektedir. Rulmanlardan yağ sızıntısı, makinelerin bakımı yapılırken yağ dökülmesi, yağlayıcı maddenin yanlış veya çok fazla miktarda kullanımı, oluşabilecek tehlikelerden bir kaçıdır (EHEG, 2003).

Üretim esnasında gıda ile teması uygun olmayan yağlayıcı maddenin gıda ile karışması durumunda, ürünler imha edilmeli veya piyasadan toplatılmalıdır.  Üretimden kaynaklanan sorunlar giderilene kadar da üretim durdurulmalı ve düzeltici faaliyetler gerçekleştirilmelidir.  

Gıda endüstrisinde gıdaya uygun olmayan sanayi yağlarının kullanımından kaynaklanan, gıda ürünlerinin kontaminasyonu ve ürünlerin geri toplanması ile ilgili vakalar daha önce yaşanmıştır. Amerika'da gıdaya uygun olmayan sanayi yağı ile kontamine olmuş gıdalar, kötü tat ve boğazda yanma şikayetleri ile sonucunda piyasadan geri toplanmıştır (FSIS 2000; FSIS 1998).

Piyasadan ürünlerin geri toplatılması çoğunlukla patojen bakteriler ve  yabancı cisimlerle kontaminasyon veya ürün işleme, etiketleme hataları yüzünden kaynaklansa da food grade sanayi yağlarının kullanılmaması gıda  kontaminasyonu yaşanmasına neden olabilmektedir. Yağlayıcı madde ile gıda ürünlerinin kontaminasyonu hem firmanın markasının zedelenmesine sebebiyet vermekte hem de kalite maliyeti dikkate alındığında, food grade sanayi yağlarının kullanımını kaçınılmaz kılmaktadır (FDA, 2004).

Bütün makine ve ekipmanların, gıda ile direkt ve indirekt temas etme ihtimali olan alanları belirlenmeli ve bu alanlardaki kontaminasyon riski minimize edilmelidir. Bunun sağlanması için yağlama planı, kullanılması gereken yağlayıcı madde miktarı, yağlamaktan sorumlu personel belirlenmelidir ve konuyla ilgili prosedürler hazırlanmalıdır (EHEG, 2003).

Dünya gıda endüstrisi üreticilerince food grade sanayi yağlarının daha bilinçli ve sistematik kullanıldığı ve kullanımın artarak yaygınlaştığı görülmektedir. Gıdaya uygun olmayan sanayi yağları insan sağlığına zararlıdır ve üretim sırasında gıda ile kontaminasyon ihtimali yüksektir. FDA mevzuatı gıdaya uygun olmayan sanayi yağlarının gıdalarda bulunma tolerans değeri sıfırdır bu nedenle gıdaya uygun olmayan sanayi yağlarının üretimde kullanılması gıda güvenliğine bir tehdit oluşturmaktadır (Hodson, 2004).Gıda üretim alanının her bölümde food grade sanayi yağlarının kullanılması gerekmese de, bazı üreticiler bütün alanlarda, gıdaya uygun olmayan sanayi yağların kazara kullanımını ve karışıklığın önüne geçilebilmesi için her alanda food grade sanayi yağlarının kullanımını tercih etmektedir. Gıda güvenliğinin sağlanması için, bütün kritik kontrol noktalarında, food grade sanayi yağlarının kullanımı şiddetle tavsiye edilmektedir (EHEG, 2003; Hodson 2004).
References and further reading may be available for this article. To view references and further reading you must
purchase this article. Referanslar:  

Anonim (2008). The Public Health and Safety Company. www.nsf.org

Hodson D. (2004). Food-grade lubricants reduce contamination threats for food and beverage manufacturers. Machinery Lubrication Magazine.

EHEG (2003). Production and use of food-grade lubricants. Trends in Food Science&Technology, 14: 157-162.

FDA (2004). Improving Food Safety Through updating US FDA GMP Provisions.

 http://www.fda.gov/ohrms/dockets/dailys/04/sep04/091704/04N-0230-emc00013-01.pdf

FSIS (1998). Recall notification report.    www.fsis.usda.gov/OA/recalls/rnrfiles/rnr008-1998.htm.                            

FSIS (2000). Recall notification report.                                   

http://www.fsis.usda.gov/OA/recalls/rnrfiles/rnr038-2000.htm

Lawate S. (2007). What you need to know about food-grade lubricants. Machinery Lubricants Magazine.

Ropkins K., and Beck A. J. (2003). Using HACCP to control organic chemical hazards in food wholesale, distribution, storage and retail. Trends in Food Science&Technology 14: 374-389.

Williamson M. (2003). Understanding food-grade lubricants. Machinery Lubricants Magazine.

16 Ağustos 2008, Cumartesi

geri
caretta iletisimTAYBO.NET